Deze website maakt gebruik van cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verhogen.
U kunt meer lezen over cookies in onze disclaimer

Nederland

Necrotiserende hepatitis (‘black disease’)

Necrotiserende hepatitis is een dodelijke, zeer plotseling opkomende vergiftiging die veroorzaakt wordt door de bacterie Clostridium novyi type B. Dit micro-organisme produceert gifstoffen (toxines) in de lever, meestal na beschadiging van de lever door migrerende leverbotten. De aandoening komt voornamelijk voor bij volwassen schapen, minder vaak bij rundvee en geiten. Het ziektecijfer (morbiditeit) is meestal laag (5-10%), maar de afloop is altijd dodelijk.

Alles uitvouwen
  • Net als andere Clostridium-bacteriën overleeft Cl. novyi in de omgeving in de vorm van resistente sporen. Cl. novyi-sporen kunnen in de grond en op weilanden jarenlang overleven. Ze worden door grazende dieren in de wei opgenomen en komen vervolgens in de lever terecht. Daar kunnen ze een tijd verblijven zonder zichtbare ziekteverschijnselen. Indien echter sporenhoudend leverweefsel beschadigd raakt, vaak door leverbotten, worden de sporen geactiveerd. Ze vermenigvuldigen zich vervolgens en produceren een gifstof die de aandoening veroorzaakt. 

  • Hoewel deze aandoening voornamelijk bij schapen voorkomt, kan ook rundvee getroffen worden. Schapen worden vaak dood gevonden zonder voorafgaande klinische verschijnselen. Geïnfecteerde dieren zijn niet goed in staat om te bewegen, verliezen hun eetlust, gedragen zich suf en lusteloos, en zijn binnen 48 uur dood. Leverbeschadiging door leverbotten lijkt deze aandoening op gang te brengen. Beschadiging van leverweefsel in de buurt van sporen activeert hun groei en toxineproductie. Uitbraken van de aandoening worden meestal ontketend door het binnendringen van onvolwassen leverbotten in de lever, maar andere oorzaken van leverschade kunnen ook leiden tot necrotiserende hepatitis.

  • Necrotiserende hepatitis kan vermoed worden wanneer schapen plotseling doodgaan tijdens seizoenen met een hoog risico op leverbotten. Risicofactoren zijn onder andere neerslag en zachte temperaturen: ideale omstandigheden voor leverbotten om zich op weidegronden te ontwikkelen.

  • Het optreden van de aandoening en de sterfte is meestal zo plotseling, dat behandeling zelden succesvol of zinvol is.

  • Vaccinatie tegen necrotiserende hepatitis is een effectieve manier om deze aandoening te voorkomen, maar zal productieverlies of sterfte door leverbotinfectie niet voorkomen. Een adequaat managementprogramma en behandeling met een leverbotmiddel zal de incidentie van leverbotinfectie en dus ook van necrotiserende hepatitis verminderen, maar niet volledig elimineren.

    Voor ongevaccineerde schapen en rundvee wordt een primaire vaccinatie aangeraden, gevolgd door een boosterdosis 12 maanden later.